สรุปหลักกฎหมาย เรื่อง การหมั้น ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1435

สรุปหลักกฎหมาย เรื่อง การหมั้น ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1435 

▶️ ลักษณะสำคัญ

อายุของคู่หมั้น

1.) การหมั้นที่บุคคลทั้งสองฝ่ายอายุยังไม่ครบ 18 ปีตามความในมาตรานี้ย่อมตกเป็นโมฆะ คือ 

เสียเปล่ามาแต่ต้น แม้ต่อมาบุคคลทั้งสองฝ่ายจะมีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์ ก็ไม่ได้ทำให้การหมั้นนั้นกลับสมบูรณ์ขึ้นมาแต่ประการใด ทั้งจะมีการให้สัตยาบันก็ไม่ได้อีกด้วย เพราะอายุเป็นคุณสมบัติอันเป็นสาระสำคัญของความสมบูรณ์ของการหมั้น มิใช่เรื่องความสามารถของบุคคลในการทำนิติกรรม ตามมาตรา 21 อันเป็นหลักทั่วไปในการทำนิติกรรม เมื่อมีบทกฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้วว่าให้เป็นโมฆะ ก็ต้องเป็นไปตามนั้น คำว่า อายุ 18 ปีบริบูรณ์นั้น หมายความถึง บุคคลทั้งสองฝ่ายจะมีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์แล้วในวันทำสัญญาหมั้น

2.) การหมั้นไม่ได้ทำให้ผู้เยาว์บรรลุนิติภาวะแต่ประการใด ซึ่งแตกต่างจากการสมรสที่จะทำให้ผู้เยาว์บรรลุนิติภาวะได้ ตามความในมาตรา 20 ตัวอย่างเช่น หากนาย ก. อายุ 18 ปี มีความสัมพันธ์กับนางสาว ข. จนตั้งครรภ์ จึงร้องขอศาลให้ทำการสมรสตามมาตรา 1448 ศาลมีคำสั่งอนุญาต ผลคือบรรลุนิติภาวะ แต่ต่อมาอีก 5 เดือน นาย ก. ถึงแก่ความตาย การสมรสสิ้นสุดลงตามมาตรา 1501 หาก ข. จะทำการหมั้นกับนาย ค. เช่นนี้ ข. ไม่สามารถทำได้ เพราะ ข. ยังมีอายุไม่ครบ 17 ปีบริบูรณ์ตามกฎหมาย แม้จะบรรลุนิติภาวะแล้ว ถ้า ข. ฝ่าฝืนหมั้นกับ ค. การสมรสนั้นเป็นโมฆะ ตามมาตรา 1435 วรรคสอง

3.) กฎหมายไม่ได้ให้อำนาจศาลที่จะอนุญาตให้ทำการหมั้นกันก่อนอายุ 18 ปีบริบูรณ์ได้แต่ประการใด ซึ่งจะแตกต่างจากเรื่องสมรส ทั้งนี้ เพราะกฎหมายไม่จำต้องคุ้มครองการหมั้นให้ทั้งสองฝ่ายมีโอกาสทบทวน เพราะการหมั้นไม่ใช่นิติสัมพันธ์ที่มีความสำคัญเหมือนกับกรณีที่บุคคลทั้งสองฝ่ายสมรสกันโดยฝ่าฝืนมาตรา 1448 กล่าวคือ สมรสขณะที่บุคคลทั้งสองฝ่ายมีอายุไม่ครบ 18 บริบูรณ์ การสมรสดังกล่าวจะเป็นโมฆียะเท่านั้นตามมาตรา 1503 (ไม่ตกเป็นโมฆะ) ซึ่งผู้มีส่วนได้เสียมีสิทธิขอให้ศาลเพิกถอนการสมรสได้ แต่บิดามารดาหรือผู้ปกครองที่ให้ความยินยอมแล้วจะขอให้เพิกถอนการสมรสไม่ได้ อย่างไรก็ตาม ถ้าศาลมิได้สั่งให้เพิกถอนการสมรสจนบุคคลทั้งสองฝ่ายมีอายุครบ 18 บริบูรณ์ หรือหญิงมีครรภ์ก่อนอายุครบ 18 บริบูรณ์ เช่นนี้ ให้ถือว่าการสมรสสมบูรณ์มาตั้งแต่เวลาสมรสตามมาตรา 1504

+ ผู้เยาว์ต้องได้รับความยินยอม

เนื่องจากว่ามาตรา 1435 อนุญาตให้ผู้เยาว์สามารถทำการหมั้นกันได้ แต่ต้องมีอายุครบ 18 ปีบริบูรณ์เสียก่อน อย่างไรก็ดี หากผู้เยาว์จะทำการหมั้น มาตรา 1436 ก็ได้กำหนดไว้ด้วยว่าจะต้องได้รับความยินยอมก่อน